Quyền hưởng di sản của con chưa thành niên – Luật sư Hóc Môn tư vấn

Trên thực tế tại Hóc Môn cũng như nhiều địa phương khác, không ít trường hợp khi cha hoặc mẹ qua đời, việc phân chia di sản đã xảy ra mâu thuẫn giữa các thành viên trong gia đình. Một số người cho rằng trẻ nhỏ không cần thiết phải được chia tài sản hoặc có thể trì hoãn việc chia thừa kế cho đến khi trẻ trưởng thành. Tuy nhiên, những quan điểm này không đúng với quy định của pháp luật về thừa kế.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ quyền hưởng di sản của con chưa thành niên, các nguyên tắc phân chia di sản theo pháp luật và cách bảo vệ quyền lợi hợp pháp của trẻ trong các tranh chấp thừa kế.

1. Con chưa thành niên là ai theo quy định pháp luật?

1.1. Cách xác định “con chưa thành niên”

• Về độ tuổi: Một người được coi là con chưa thành niên nếu tính đến thời điểm mở thừa kế (thời điểm người để lại di sản chết), người đó chưa đủ 18 tuổi,. Ví dụ, nếu tại thời điểm cha/mẹ mất, người con mới được 17 tuổi 364 ngày thì vẫn được coi là con chưa thành niên.
• Về quan hệ huyết thống và pháp lý: Thuật ngữ “con” trong trường hợp này bao gồm,:
  • Con đẻ (trong giá thú hoặc ngoài giá thú đã được xác định cha, mẹ).
  • Con nuôi đã được đăng ký hợp pháp theo quy định của pháp luật.

1.2. Năng lực hành vi dân sự của người chưa thành niên

Pháp luật phân chia các mức độ năng lực hành vi dựa trên độ tuổi để bảo vệ quyền lợi cho họ,:

• Dưới 06 tuổi: Các giao dịch dân sự hoàn toàn do người đại diện theo pháp luật (thường là cha mẹ hoặc người giám hộ) xác lập và thực hiện,.
• Từ đủ 06 tuổi đến dưới 15 tuổi: Khi thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ các giao dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi,.
• Từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi: Có thể tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự. Tuy nhiên, đối với các giao dịch liên quan đến bất động sản hoặc động sản phải đăng ký, họ vẫn cần sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật.

2. Con chưa thành niên có quyền hưởng di sản thừa kế không?

Theo quy định của pháp luật thừa kế, con của người chết thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Điều này có nghĩa là con ruột và con nuôi hợp pháp đều có quyền hưởng di sản thừa kế của cha mẹ.

Đặc biệt, pháp luật không phân biệt độ tuổi của người thừa kế. Vì vậy, dù là trẻ em chưa đủ 18 tuổi, con vẫn có quyền được hưởng phần di sản như những người thừa kế khác.

3. Quyền hưởng di sản của con chưa thành niên khi có di chúc

Trong pháp luật Việt Nam, con chưa thành niên là đối tượng được bảo vệ đặc biệt thông qua chế định người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc. Điều này đảm bảo rằng ngay cả khi người để lại di sản không cho hưởng hoặc cho hưởng ít hơn quy định, con chưa thành niên vẫn nhận được một phần tài sản nhất định để đảm bảo cuộc sống.

3.1. Suất thừa kế bắt buộc

Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, con chưa thành niên vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba (2/3) suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật. Quyền lợi này phát sinh trong các trường hợp:

• Người lập di chúc không cho con hưởng di sản (truất quyền hoặc không nhắc đến trong di chúc).
• Người lập di chúc cho con hưởng phần di sản ít hơn 2/3 suất thừa kế theo pháp luật.

Quyền lợi này áp dụng cho tất cả những người con chưa đủ 18 tuổi tính đến thời điểm mở thừa kế (thời điểm người để lại di sản chết). Pháp luật không phân biệt nguồn gốc của người con, bao gồm:

• Con đẻ trong giá thú.
• Con ngoài giá thú đã được xác định cha, mẹ theo quy định.
• Con nuôi đã được đăng ký hợp pháp.

3.2. Cách thức quản lý và sử dụng di sản

Dù có quyền sở hữu tài sản thừa kế, nhưng do hạn chế về năng lực hành vi dân sự, việc quản lý tài sản của con chưa thành niên được quy định như sau:

• Người quản lý: Nếu di chúc không chỉ định cụ thể người quản lý, thì người đại diện theo pháp luật hoặc người giám hộ (thường là cha/mẹ còn sống) sẽ quản lý di sản đó.
• Thực hiện giao dịch:
  • Con dưới 6 tuổi: Người đại diện xác lập và thực hiện mọi giao dịch.
  • Con từ đủ 6 đến dưới 15 tuổi: Các giao dịch phải được người đại diện đồng ý, trừ giao dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày.
  • Con từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi: Có thể tự mình thực hiện giao dịch, nhưng nếu liên quan đến bất động sản hoặc động sản phải đăng ký (như đất đai, xe cộ) thì phải có sự đồng ý của người đại diện.

3.3. Các trường hợp ngoại lệ

Con chưa thành niên sẽ không được hưởng phần di sản bắt buộc nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Từ chối nhận di sản: Việc từ chối phải được lập thành văn bản và thực hiện trước thời điểm phân chia di sản (việc này thường do người đại diện thực hiện vì lợi ích của con),.
• Bị tước quyền hưởng di sản: Nếu người con có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, ngược đãi nghiêm trọng người để lại di sản hoặc vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng và đã bị Tòa án kết án bằng bản án có hiệu lực,. Tuy nhiên, nếu người để lại di sản đã biết hành vi đó nhưng vẫn lập di chúc cho hưởng di sản thì họ vẫn được nhận

Xem thêm: LUẬT SƯ TƯ VẤN LẬP DI CHÚC TẠI HÓC MÔN

4. Quyền hưởng di sản khi không có di chúc

Nếu người để lại tài sản không lập di chúc, di sản sẽ được chia theo pháp luật.

Theo quy định về thừa kế theo pháp luật, hàng thừa kế thứ nhất gồm:

• Vợ hoặc chồng của người chết
• Cha mẹ của người chết
• Con của người chết

Trong trường hợp này, tất cả những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau, bao gồm cả con chưa thành niên.

Do đó, con chưa đủ 18 tuổi vẫn được hưởng phần di sản tương đương với các thành viên khác trong cùng hàng thừa kế.

5. Ai quản lý phần di sản của con chưa thành niên?

Vì người chưa thành niên chưa có đầy đủ năng lực hành vi dân sự nên tài sản thừa kế của họ thường do người đại diện hợp pháp quản lý.

Thông thường, người quản lý tài sản của trẻ là:

• Cha hoặc mẹ còn sống
• Người giám hộ hợp pháp

Người quản lý tài sản có trách nhiệm:

• Bảo vệ tài sản của trẻ
• Sử dụng tài sản vì lợi ích của trẻ
• Không được tự ý sử dụng tài sản cho mục đích cá nhân.

Nếu có tranh chấp hoặc nghi ngờ việc quản lý tài sản không đúng quy định, Tòa án có thể xem xét và chỉ định người giám hộ khác để bảo vệ quyền lợi của trẻ.

Xem thêm: LUẬT SƯ TƯ VẤN QUYỀN THỪA KẾ CỦA CON RIÊNG TẠI HÓC MÔN

6. Những tranh chấp thừa kế liên quan đến con chưa thành niên thường gặp

Trong thực tế, luật sư tại Hóc Môn thường gặp các tranh chấp như:

• Người thân tự ý chia tài sản mà không tính phần của trẻ
• Người đại diện sử dụng tài sản của trẻ cho mục đích cá nhân
• Tranh chấp về hiệu lực của di chúc
• Mâu thuẫn giữa các thành viên trong gia đình về việc quản lý tài sản của trẻ.

Những tranh chấp này có thể kéo dài và ảnh hưởng đến quyền lợi của trẻ nếu không được giải quyết đúng quy định pháp luật.

7. Vai trò của luật sư trong việc bảo vệ quyền thừa kế của trẻ

Luật sư có thể hỗ trợ gia đình và người liên quan trong các vấn đề như:

• Tư vấn quy định pháp luật về thừa kế
• Xác định phần di sản mà trẻ được hưởng
• Hướng dẫn thủ tục khai nhận hoặc phân chia di sản
• Đại diện bảo vệ quyền lợi của trẻ khi xảy ra tranh chấp tại Tòa án.

Việc có luật sư tham gia sẽ giúp đảm bảo việc phân chia di sản minh bạch và đúng quy định pháp luật.

8. Khi nào nên tìm luật sư tư vấn thừa kế?

Bạn nên liên hệ luật sư khi:

• Có tranh chấp thừa kế liên quan đến trẻ em
• Cần xác định phần di sản của con chưa thành niên
• Muốn lập di chúc đảm bảo quyền lợi cho con
• Cần giải quyết tranh chấp thừa kế tại Tòa án.

Việc tham khảo ý kiến luật sư từ sớm sẽ giúp bảo vệ tốt hơn quyền lợi của trẻ và hạn chế tranh chấp trong gia đình.

Pháp luật luôn đặt việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em lên hàng đầu, đặc biệt trong các vấn đề liên quan đến tài sản thừa kế. Con chưa thành niên không chỉ có quyền hưởng di sản của cha mẹ mà còn được pháp luật bảo vệ để tránh bị tước bỏ quyền lợi.

Nếu bạn đang gặp vướng mắc liên quan đến quyền hưởng di sản của con chưa thành niên, việc tham khảo ý kiến luật sư Hóc Môn sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định pháp luật và lựa chọn phương án giải quyết phù hợp.

 Hotline: 0909 86 00 86

 Email: vplsxuannam.law@gmail.com

 Địa chỉ: 43/3 Nguyễn Ảnh Thủ, Xã Bà Điểm, Thành phố Hồ Chí Minh